رصد خانه مراغه
امروزه واژه ی رصد خانه به معنای ساختمانی است که دارای یک گنبد بزرگ می باشد، و درون این گنبد یک تلسکوپ برای مشاهده ی آسمان قرار گرفته است. ولی در گذشته، رصدخانه به هیچ وجه به این معنا نبود، زیرا در آن زمان تلسکوپی وجود نداشت. بلکه رصد خانه محوطه ای بوده است که ابزارهای مختلف رصد و اندازه گیری زوایای آسمانی در آنجا نصب شده است. این ابزارآلات معمولا اندازه های مختلفی دارند و روی یک سکو قرار گرفته اند.
رصدخانه مراغه 167 سال پیش از احداث رصدخانه سمرقند ساخته شد و یكی از معتبرترین رصدخانه های جهان بوده است. زیج معروف ایلخانی حاصل فعالیت های این رصدخانه است. در آن زمان بفرمان قوبیلای قآن امپراطور چین و برادر هلاکو خان کارشناسانی برای آموزش و الگو برداری از رصدخانه مراغه به این شهر آمده، پس از مراجعت به چین رصدخانه ای به تقلید از رصدخانه مراغه ساختند. علاوه بر رصدخانه چین همچنین رصدخانه های سمرقند، استانبول وهند از روی رصدخانه مراغه ساخته شده اند.
تپهای كه رصدخانه در آن واقع شده است به طول 510 و عرض تقریبی217 متر و به ارتفاع 110 متر می باشد كه در شمال غرب شهر مراغه واقع شده است. كه قسمتهای مختلف رصدخانه بر روی آن واقع شده است این بخشها عبارتند: از برج مركزی رصدخانه – واحدهای مدور پنجگانه – كتابخانه.
بخشهای مختلف رصدخانه مراغه:
1- برج مركزی رصدخانه و واحدهای نجومی وابسته
برج مذكور به قطر 22 متر دارای دیواری به ضخامت 80 سانتی متر می باشد . درباره ارتفاع برج اطلاعات زیادی در دست نیست . با توجه به طول (ربع جداری) و قطر و ارتفاع برج باید بین 20تا 25 متر باشد .
جهت آموزش محققان جوان دررشته هایی مثل نجوم ، نورشناسی ، ریاضیات ، فیزیك و هندسه. در این مدرسـه دانشجویانی از چین هم تحصیل می كرده اند . وهمچنین ابزار آلات دقیق نجومی در آن ساخته می شد.
3 - كتابخانه
منابع مختلف ، درباره عظمت این كتابخانه توصیف زیادی نموده و تعداد كتب موجوددرآن را تا400 هزار جلد نیز نوشته اند .
4 - سرای استادان و پژوهشگران
مجموعه واحدهای یافته شده در سطح تپه رصدخانه مراغه17 واحد است.
منبع :سایت تبیان