مشكلات مدارس چند پايه
استفاده از وجود شاگرد معلم: استفاده از برخی دانش آموزان برای تدریس به بعضی دیگر ، پدیده جدیدی نیست. این روش آموزش كه با عنوان های مختلف مانند شاگرد معلم ، معلمیار ، خلیفه و... نامیده می شود برای اولین بار پیش از قرن هیجدهم در انگلستان برای مبارزه با نابرابری های آموزشی مطرح شد و در مدارس مونته – سوری نیز مورد استفاده قرار گرفت. سابقه این نوع از آموزش در ایران به مكتب خانه های قدیم بر می گردد.این روش در حال حاضر در كشورهای اروپایی از جمله انگلستان ، فرانسه ، سوئد ، بلژیك و روسیه مورداستفاده قرار می گیرد.در این روش از دانش آموزان مستعدتر پایه های بالاتر در جهت نظارت بر گروه های خود آموز استفاده می شود. از مزایای این روش می توان به جبران كمبود ساعات آموزشی ، آموزش انفرادی به دانش آموزان ضعیف از لحاظ عاطفی و اجتماعی و درسی ، ایجاد اعتماد به نفس و نگرش مثبت به خود در دانش آموزان معلم یار و تقویت احساس استقلال و عدم وابستگی و ... جهت رفع موانع موجود بر سر راه اجرای این روش می توان با عوض كردن هر ماه یك بار شاگرد معلم ، از افت تحصیلی او جلوگیری به عمل آورد و از دانش آموزان مستعد دیگردر زمینه درسی برای این منظور استفاده كرد .راهكار مفید دیگری كه نگارنده این جملات سال ها از آن استفاده نموده ، شاگرد معلم هم پایه است. به این صورت كه از هر پایه یكی از دانش آموزان برتر نقش معلم را در برنامه خود آموزی ایفا می كند.
راه حل های دیگر
1- حذف فرصت اختصاص داده شده برای حضور و غیاب دانش آموزان
2-ثبت فعالیت های فرایند آموزش در خارج از وقت آموزش
3- تصحیح املا و انشا و بررسی مشق دانش آموزان در خارج از وقت آموزش
4- تعیین یك زمان خاص در خارج از وقت آموزش برای پاسخگویی به ارباب رجوع
5-هماهنگی با مدیریت روستاهای هم جوارجهت انجام امور مدیریتی و مراجعه به اداره
فقدان تجهیزات آموزشی: اثرات استفاده از تجهیزات آموزشی و كمك آموزشی در تعمیق یادگیری بر كسی پوشیده نیست. اما متاسفانه كلاس های چندپایه به دو دلیل فاقد آن هستند :
1- پایین بودن سرانه دانش آموزی
2- در اولویت قرار نداشتن مدارس چند پایه در هنگام توزیع وسایل آموزشی رایگان از جانب اداره .
راه حل ها
1- تهیه پاره ای از این وسایل در زنگ هنر توسط دانش آموزان مانند دسته های ده تایی ، چرتكه آموزشی و... به عنوان كاردستی
2- برنامه ریزی و تدوین پاره ای از فعالیت ها برای یك روز مشخص و امانت گرفتن این گونه وسایل از مدارس برخوردار.
3- دعوت از آزمایشگاه سیّار در روزی كه برنامه اجرای چند فعالیت و آزمایش تدوین گردیده است.
4- طرح مشكل با انجمن اولیا و مربیان و ارائه راهكارهای لازم از جانب معلم جهت تهیه و ساخت وسایل آموزشی.
كمبود اطلاعات و تجارب معلمان كلاس های چند پایه: كمبود اطلاعات معلمان تنها در بعد آموزشی و علمی خلاصه نمی شود، بلكه در مسائل تربیتی ، روانشناسی و مهم تر از آن ها كمبود تجربه های عملی آنان است كه موضوع را پیچیده تر می كند.
راه حل ها :
1- مطالعه منابع ، كتاب ها ، مجلات آموزشی و تربیتی و نتایج پژوهش های جدید در زمینه شغلی
2- درخواست از اداره جهت تشكیل جلسات و كارگاه های آموزشی
3- بازدید از كلاس های معلمان موفق در اداره كلاس های چندپایه
ضعف بنیه علمی دانش آموزان : در این كه دانش آموزان كلاس های چندپایه با این همه مشكلات ، نسبت به دانش آموزان در كلاس های عادی ضعیف هستند ، شكی نیست. اما این مشكل ، تمام مشكلات دیگر را توجیه نمی كند.
راه حل ها:
1- یادآوری و مرور درس های سال قبل در آغاز سال تحصیلی به مدت دو الی سه هفته
2- اجرای آزمون تشخیصی در ابتدای سال از پایه پایین تر بعد از مرور درس های سال قبل
3- تغییر شیوه های آموزشی به نوعی كه مشاركت فردی و فعال دانش آموز را در فعالیت های گروهی به همراه داشته باشد و آموخته ها را برای دانش آموزان معنادار سازد ، تا بتوانند آن ها را در زندگی خود به كارببرند .
مناطق دوزبانه:
سیستم متمركز آموزش و پرورش و یادگیری زبان رسمی و معیار در كشور ما ، مشكلی است كه فكرمتخصصان امر تعلیم و تربیت را به خود مشغول كرده است. ارائه راهكارهایی همچون دایر نمودن كلاس های یك ماهه آمادگی در مناطق دو زبانه برای پایه اول ابتدایی از جمله اقداماتی است كه مستلزم صرف هزینه زیاد و بهره مندی بسیار كم است.گرچه توسعه رسانه های جمعی و گروهی و گسترش دامنه آن به روستاها تا حدودی به رفع این نقیصه كمك كرده است ، اما نتایج پژوهشها و تحقیقات انجام گرفته در این زمینه وضع نگران كننده ای را نشان می دهد. در یكی از این مطالعات اثبات شده كه 86 درصد دانش آموزان در هنگام بیان یك واقعه به زبان مادری احساس و شور و هیجان خود را ابراز می كنند اما در تكلم به زبان فارسی 49 درصد ازحرف های خود را حذف كرده و بدون احساس قبلی بیان می نمایند. در تحقیق دیگری مشخص شد كه سطح زبان بیانی و دریافتی دو زبانه ها نسبت به یك زبانه ها به صورت معناداری پایین تر است.
راه حل ها:
1- ایجاد عادت به مطالعه از طریق كتاب های داستان و كتب آموزشی و علمی كه به زبان معیار ( فارسی ) نوشته شده است.
2-تا زمانی كه احساس می كنید تكلم به زبان معیار در ارتباط شما و دانش آموزان مشكلی ایجاد نمی كند، به زبان فارسی صحبت كنید. در غیر این صورت موضوع را با جملات كوتاه به زبان مادری توضیح دهید.
3-از دانش آموزان بخواهید در ساعات درس انشا یا فارسی داستان های كوتاه به زبان مادری را به زبان فارسی ترجمه كنند.
4- به دانش آموزان توصیه كنید برای خود دفتری تحت عنوان « دفتر خاطره » تهیه كرده و حوادث و فعالیت های جالب روزانه را در آن گزارش نویسی كنند.
5- از دانش آموزان بخواهید فیلم ها ،كارتون های تلویزیونی ، اخبار ، وضعیت آب و هوا و... را یادداشت كنند و در كلاس با فن ایفای نقش اجرا نمایند.